Selasa, 17 September 2013

Pajak Tu Kan Balastiang

“AMPIA 100 urang rakyaik Kamang mati tatembak, kutiko parang taun 1908. Salusin tantara Bulando mati, dan labiah kurang 20 urang luko-luko.” Tulih Memoir Muhammad Hatta nan tabik 1982.

“Aaa nan manjadi sabok parang tu?” sengeang Parewa ka Malanca nan suko mambaco tambo jo sajarah. Sakali ko Malanca mambaco Memoir karangan Bung Hatta. Kutiko bacurito tantang paraturan nan diadokan pamarintah Bulando nan mawajibkan rakyaik Minangkabau mambaia pajak langsuang. Sabalun tu, rakyaik alah juo mambaia pajak tak langsuang, sabagai siso-siso tanaman paso cultuurstelsel.
“Dari jaman ka jaman, dari taun ka taun, nan mamarintah tu, utaknyo bakisa tantang pajak sajo. Labaih-labiah kini, anggota taromaik tu, onornyo gadang. Tantu pajak rakyaik pulo nan ka maidokkan.”
Malanca taingek pado mulo kemerdekaan. Parang kamerdekaan satu jo duo, rakyaik kanai pajak dan diambiak sajo jawi jo kabaunyo.
“Di nagari awak kini, kabanyo pajak oto nan naiak untuak mancari masukkan, jo a ka dibaia onor anggota nan taromaik tu.”  Tabayang dek Parewa, bara nagari awak diagiah pusaik sumbangan taun ko. Kok abih untuak onor mamak-mamak awak nan duduak tu saenyo.
Awak ko iyo alah basipakak bana. Koknyo dikecekkan awak galia, licik, cadiak jo pandai, taburansang awak!” tukeh Malanca.
Patangahan bulan Mai,  paneh di Padang iyo alah urabi, lakang kapalo dek paneh. Angin tanang, awan antah kama. Langik barasiah biru bana.
“Biasonyo kan ado paparah: tibo di paruik dikampihkan, tibo dimato dipiciangkan.” Parewa maliek dalam hiduik saari-ari, banyak paraturan garang nan nyo pakai. Nan ka lamak di awak, bialah urang tasonggeang.
“Kok tasasak, ijan lari ka balakang.” Kumandan mambari parintah ka paleton nan ikuik di munggu. Lari ka muko, artinyo, rancak pasukan dibao dakek tapi Kota Bukiktinggi, karano Tantara Pusaik – tantara Soekarno – masuak kampung pai inderlag, basobok lawan jo tantara PRRI. Pambarontak mundur ka tapi kota. Aman mancari rokok jo makanan nan lamak. Taktik kuciang aia, taktik mundua ka muko, biasonyo pasukan salamaik.
Beko bilo Tantara Pusaik baliak ka Kota Bukiktinggi, peleton tu dibagi-bagi baregu, mulai baransui pulang. Bilo ado nan luko jo nan mati Tantara Pusaik tu, inyo suko mambaka-baka rumah, kutiko tantara jo babarapo  panser dan tang waja  dari Baso ka pai ka Bukiktinggi, tibo di Batang Aiekatiak di tembak jo bazooka dek tentara PRRI, tasoleang tang waja tu tajadi vurkontak. Tembak menembak tajadi. Akianyo Tantara Pusaik tu mambaka rumah-rumah rakyaik di dakek Balai Gurah. Parewa lalu disitu sakita jam 7 malam api masih manyalo-nyalo.
“Tradisi baka-mambaka jo manembak  siapo nan dapek, alah sajak lamo dalam tentara awak.” Parewa maliek-liek catatan ariannyo nan lah bantuak tanah. Sakik atinyo, inyo lapehkan ka nan basuo, mambabi buto.
Sapagi tu kabuik dalam manyalaputi Bukikkaluang. Tapi 12,7 di atehnyo, mulai bakukuak. “Duun… duum… deett, deeet, deet.” Barengun indak namuah kalah pulo. Tajadi tembak manembak. Kironyo Tantara Pusaik  alah mangguntiang dari balakang. Dari Pintuangin, taruih  ka Sonsang sampai ka Simpangkaluang. Dari Pasadama,  Tantara Pusaik tu lah maju pulo.
“Ari ka awak parang ko!” kato kumandan, dan ikan gariang dagiangnyo nan lamak tu suko mamudiak-i aia dareh babatu-batu sajauah 7 kilometer samalam, itu mangkonyo dagiangnyo lamak

Tidak ada komentar:

Posting Komentar

Terima kasih telah memberi komentas

Matonyo Bakunang-kunang

TASINDIA den . Tapanca paluah kuniang den. Tabaka jangguik den. Bamimpi siang hari den. Aden suko dalam dua tangah tigo. Papek dilua runcian...