BACURITO,
mengecek-ngecek, menyampaikan kaba, jo bahasa amai, bahaso induak, bahaso
mandeh, taraso padek. Awak salamo ko alah mambuek bahaso induak awak jadi
bahaso kaduo. Labiah-labiah sarupo awak nan lah manjadi panduduak kota, jadi
urang urban marantau sabanta. Kutiko hari baiak jo bulan baiak, awak pulang
kampuang maingahan pusaro jo hari rayo.
“Parewa!” Sogah sorang kawan lamonyo Udin Kacang Miang.
“Alah ongeh bana parewa kini, baru merantau dakek, alah ba-lu ba-gua pulo.” Parewa, manuruik
kamuih, aratinyo panjahek jo parusuah. Tapi dalam masyarakaik Minang, arati
positifnyo lai agak rancak: pambaok pambaharuan inovatif dan panantang aruih.
“Waang iyo
Udin bana.” Parewa jo suduik mato mamandang ka si Udin. Baa mangko si Udin
disabuik Udin Kacang Miang, karano inyo jo kalakuannyo manggata sajo. Pantang
tagisia awak gata-gata dek inyo.
“Baa Din, alah bareformasi pulo pariuak bareh awak.” Parewa galak
tasengeang jo muncuangnyo nan manjungua.
Tangah hari bayang-bayang indak tampak, matoari tagak luruih, udaro
alangkah panehnyo.
“Aden kalampasiangan kini.” Udin malirik Parewa. ”Baa ka indak pusiang,
anak-anak den nan lah jadi sarjana tu
kini alah kanai pehaka pulo, baru duo jo tigo tahun ko bakarajo.” Udin mangipeh–ngipeh
mukonyo, udaro taraso angek, angin indak barambuih.
Parewa mangalamun sabanta. Taringek jaman-jaman sulik tempo hari. Kutiko
jaman Japang, payah mancari bareh. Urang kampung pai karajo paso mambuek
palabuhan kapa tabang di Gaduik Bukittinggi. Ado pulo nan dikirim ka Logas,
mambuek jalan kureta api. Japang kalah, nagari awak maradeka, tapi bareh maha,
tigo puluah rupiah saliter. Banyak pulo rakyat nan mati. Indak panah tambilang
jo pangayuah mangaso.
“Jauah bana pangana tu, Parewa!” Udin saketek mancibia.
Kaliektannyo hari ka hujan. Gabak alah
nampak jauah di parbukitan. Angin barambuih dari arah lauik, kadang-kadang
langkisau bagageh pulo.
“Baa ka indak,
lamo iduik banyak dirasai. Pamilu 55, aden alah sato juo tu. Banyak juo paratai
ampaia samo jo pamilu 99 ko.” Parewa sarupo batutai-tutai didanga dek si Udin.
“Iyo lamak
jadi anggota taromaik kini,” lantun Udin Kacang Miang manciloteh. Karano
dibaconyo di koran-koran lokal, honor anggota nan taromaik tu ka naiak hampia
tujuah juta rupiah.
“Bara kali lipek naiaknyo dari honor anggota nan taromaik jaman Orde Baru tu, ayah!” Parewa senyum dikulum, dan diam.
Di dalam utaknyo babega-bega kato-kato rancak. Baru anam bulan duduak, dirinyo sajo nan inyo uruih, apo nasib rakyaik nan mamiliahnyo alahnyo parjuangkan? Ado nasib nan kanaik daun, katiko banjia gadang, rumpuik saruik naiak ka ateh batang karambia. Manga tacangang bana, tunggu-tunggu se lah banjia bandang.
“Wee palaih bana komah,” sogah Ciek Uniang nan lah lamo manunggu kasampatan mangecek
sajak tadi. Uniang parampuan barusia 50-an, tapi ruponyo awet. Barangkali inyo
tamasuak parampuan nan sanang, indak bakarajo kareh sarupo parampuan patani di
nagari awak.
“Ajo Udin palupo jo sajarah komah,” lantun Ciek Uniang manambahi. Di
kapalo Ciek Uniang batumpuak-tumpuak pulo curito tantang masalah parampuan.
Indak tantang Dharma Wanita doh, tapi tantang hak-hak wanita dalam gender. Kini
kan musim pulo tantang gender, feminisme caro baraiknyo. Sabok Ciek Uniang
urang nan suko mambaco, sabab abad 21 ko abad wanita, kato buku-buku nan
ditulih dek panulih maso depan.
“Niang, sakali-sakali danga pulolah kaba Bundo Kanduang dan hayati pulo masyarakaik matrilinial, nan basuku
jo suku induak.” Udin manyeka paluahnyo. Udin Kacang Miang alah babulan-bulan
pulo indak pulang ka rumah amainyo, karano amainyo alah lamo maningga. Nan
tingga di rumah gadang hanyo kakak-kakaknyo nan padusi jo anak-anaknyo nan alah
jadi gadih gadang.
“Jo Udin jan
mancimeeh, salamaik tingga jaman Siti Nurbaya, yo!” Ciek Uniang balalu pulo. Udin
Kacang Miang jo Parewa tapana-pana...
Haluan, Minggu 23 April 2000
Tidak ada komentar:
Posting Komentar
Terima kasih telah memberi komentas