Rabu, 13 Maret 2024

Matonyo Bakunang-kunang

TASINDIA den. Tapanca paluah kuniang den. Tabaka jangguik den. Bamimpi siang hari den. Aden suko dalam dua tangah tigo. Papek dilua runciang di dalam. Kalingkiang bakaik tunjuak luruih. Inyo galak juo, tapi galaknyo alah pencong. Inyo dukuang den, kutiko dek masuak ngarai, inyo takekek di ateh tabiang. Aia matonyo sabak, di dalam gumbira.

Senin, 11 Maret 2024

Ratok dalam Saluang

 “Angek den!”

“Kanai a?”

“Minyak goreng!”

“Baa sampai kanai?”

“Karano manggoreng balauk iduik!”

Ambun subuah dingin tatulang. Awan tipih. Kamarau barangkali mulai. Indak ado gabak. Cewang bandarang di langik. Partangahan bulan Mai kini.

Mamamah Biak Se Karajo-e

 

“LAI takana Bukik Tambun Tulang?” Baruak Panjaguang mancaliak ka Parewa. Matoari baru tasumbua dirunciang bukik, udaro agak lambok.

“Ondeh, bung! Sange’k takana. Di bukik Tambun Tulang, urang mananti buruan tagijau. Makanan udang, udang juo. Tapi udangnyo nan bungkuak-bungkuak.” Parewa mamelok-i kupiah hajinyo nan mereang lataknyo.

Sabtu, 09 Maret 2024

Jalan Luruih ka Simarasok

 SAWAH bapetak-petak di panorama Tabek Patah. Lanskap nan rancak dalam foto. Bajalan ka Mandahiliang, parak tabu batang aia ketek. Mandaki jalan ka sarasah Gunuang Marapi. Manurun jalan ka Supayang. Tabayang galodo Pasia Laweh. Onde Mandeh, awan bararak di kaki Marapi! Sago sarupo gajah lalo sanjo hari.

Galobal Manumpang jo Galombang

MANAGEMEN kadai nasi Padang. Tiok sakali enam bulan dibagi rasaki tu! Tiok urang mandapek, sasuai jo paluah nan inyo kaluakan. Tukang masak babeda jo tukang tatiang. Tukang hidang babeda rasakinyo jo tukang cebok (tukang cuci piriang). 

Jumat, 08 Maret 2024

Parewa Dijapuik Bakonyo

“SADONYO aruih dirombak ko mah!” caracau Datuak Di Langik sapagi tu. Kutiko sudah sembahyang Subuah, inyo pai ka lapau Muncak Nuan. Dapua Lapau alah barasok, tando goreng jo katan alah masak.

“Iyo… iyo… iyo aponyo nan ka dirombak?” Parewa biaso sarupo urang baru jago. Talinteh di kapalo Parewa sasudah mambaco buku kumpulan karangan Drs. H. Edwar Sutan Pamuncak nan bajudua: Hai urang Minangkabau yang mengaku beradat, marilah kembali ka nagari.

“Aaa nan nyo tulih? Lai rancak?” Datuak Di Langik mancaliak ka Parewa kutiko sadang mancari kurisi ka duduak.

Gara-gara Indak Tahu Bahasa Arab

“SAKALI-sakali awak paralu juo jadi kuciang jantan,” kecek Mak Haji Itam nan sadang mangalaikan kapalonyo di sandaran palanta. Garimih mulai antaro ujan jo tiado. Cewang di langik indak basuo jo gabak. Pikirannyo manguliliangi dunia pulo. Jaman galobal alah dulu masuak tangkurak Mak Haji Itam.

“Baa ka indak jadi panuruik, kudian jadi Pak Turuik. Urang nan paliang patuah,” sogah Mak Manindiang Alam. Inyo biaso jadi mandua tambang ameh Mangggani di jaman Bulando. Sunguiknyo marantiang tajaleo, bidang baunyo leba, tangan-tangannyo kukuah.

Bunyi Balam Tigo Gayo

BURUANG balam tabang babondoang. Padi sadang basiangi. Hijau sawah hijau pabukitan. Hiduik tanang dari mungguak ka mungguak. Sakawanan tajago jo sakawanan lain. Pasaingan indak ado! Rukun mancari makan di ateh mungguak basamo.

“Tarkutu, takutu, tarkutu!” Bunyi balam jantan tigo gayo tigo tigo kutu, tarkutu, tarkutu, tarkutu, ...tu!

“Balam batino saparasian. Indak ado dangki. Sadonyo banyak angguak jo geleang.” Padi di sawah baru tabik ciek-ciek, angin mahambuih bungo-bungo padi.

Roehana Koeddoes Riwayaikmu Dulu

KOTO Gadang, Anno 20 Desember 1884 Roehana Koeddoes lahir. Wartawati Pertama Indonesia. Ketika berusia 28 tahun jadi wartawati. Soenting Melajoe. Kontrolir Agam Tua, LC. Westenenk dan Nyonya Westenenk menawarkan Roehana Koeddoes untuk ikut acara pameran hasil kerajinan rakyaik di Ten Toostelling di Negeri Belanda. Roehana Koeddoes menolak (?) dan tidak ikut.

Kamis, 03 Oktober 2013

Sanjato Malawan Puisi

“Baa kaba?”
“Sarupo ko nyo.”
“Lai sanang-sanang sajo?”
“Kok banyak bana tanyo.”
“Taragak bana ambo!”
“Ampek puluah taun indak basuwo”.
“Alah banyak cucu den. Salapan, banyak-e.”
Ajo Kutar, sadang maota kareh jo Ajo Sidi. Nan surang bugih lamo. Nan surang tanun Kubang. Nan ciek suto, nan ciek lai banang duo ribu. Saruang bugih sajuak. Saruang Kubang maisok paluah.

Tenno Haika

“SARUPO kampuang di alahkan garudo, ko mah!”
“Langang.”
“Sunyi.”
“Tabunduang, den!”
“Karajo kareh.”
Maruhun Labaih, bajalan ka ilia ka mudiak. Awan malinteh-linteh di ateh bukik Tarapuang. Alang babega. Anak ayam mangkatorok katakuik-an. Inyo kini alah sampai di jalan kabau. Jalan ka sawah tapi panduduaknyo lai pulo nan mati indak makan.

Salero Sarakah

Urban. Urang kampuang pai kakota.
“Pindah? Sabanta!”
“Taraso lamak, inyo tingggakan kampuang.”
“Kampuang nan agraris tu?”
“Iyo!”
“Di ma pulo nagari kampuang awak nan lah punyo industri.”
“Jo salero agraris tu, inyo pai marantau.”
“Ari baik, bulan baik, inyo pulang kampuang.”

Jumat, 20 September 2013

September Kelabu

September 1961.
Udaro lindok, awan bararak pagi hari. Kota pagunungan. Tabayang De Kock mambangun kota jo arsitektur, 1400 meter dari pamuakan lauik. Kota nan dimulai dari benteng, untuk malawan penyarbuan rakyaik Kamang kutiko parang Bonjo, sampai ka parang Kamang. Dari Benteng de Kock nampak Gaduik, Tanjung Alam, Kapau.

Maetong-etong Buah Baju



GABAK marandah di kaki gunuang Marapi. Tugu “Pahlawan Tak Dikana” mancuek ka awan. Di ateh badannyo ula malingka-lingka. Tarakhie, tugu tu di tembak patuih: tangga kapalonyo...
Bukiktinggi, akhie Juli 1961.
“Kami alah manyarah. Alah mamanuhi “Panggilan Ibu Pertiwi”. Keluarga Pak DD alah manyarah pulo di Bonjo. Pak DD duari sabalun pasukan kami dari BI-2003 PRRI kembali, panah mangatokan: ‘Baliau iyo kamasuak juo, tantu indak sarupo kami. Baliau Mantari Dalam Nagari PRRI. Baliau Kolonel Tuo, nan ikuik mandirikan nagari awakko. Tantu di Sumatra Tengah, Labaih-labiah di Agam’.”

Inyo Guntiang Den

“Limpaduak!” katonyo kareh.
“Tantara Soekarno masuak!” jaweknyo. Jangguiknyo manggigia. Pukua ampek subuah, latusan marandang kancang arah Kapau. Daru oto reo mandanguik mambao tantara.
“Baa, ka seteleang?” Kumandan mancaliak ka paletonnyo nan sadang tagaletak lalok. Di lua rumah, ambun jantan jatuah ka kaniang taraso ngilu. Bulan Desember kini. Parang sudaro alah bajalan ampia sataun.

Selasa, 17 September 2013

Pangana Pakiah Barubah

Badannyo tambun, gapuak jo mukonyo nan bulek. Di kampuang kami, inyo jadi buah muluik. Inyo pangarengkang sarato palawan. Indak suko diambek-ambek. Parangainyo taruang bulek basala. Inyo surang sajo nan bana, urang lain, ambek cah!

Truk Reo Roda Banyak

DI TEPI TABEK musim kamarau saikua koncek bapaneh. Ula aia sadang baputa-puta di pamatang. Makan jo indak! Makan jo indak!  Mato gadang koncek sarupo buto. Ula aia mangaluakan lidahnyo jo asyik bana.

Mambaco Ratak Tangan

"MAMBACO-BACO buku kenangan (memori) sangat asyiknyo.” Parewa sadang minum kupi pagi. Matoari lambek-lambek maninggakan puncak bukik. Awan tipih bararak sapanjang lambah nan landai.

Malanca Batutai-tutai

Desember 1948.
“KAPA TABANG manari-nari di ateh palabuan Gaduik Bukiktinggi. Bung Karno jo Bung Hatta ka datang ko mah!”
Urang–urang mangecek di lapau-lapau sepanjang kampuang. Malanca wakatu tu alah baumua 12 tahun. Kalaih anam sikola rakyaik. Langik bulan Desember tarang, indak barawan.

Surek Cinto Katiko Parang

"MASA pancerahan di Barat datangnyo kutiko abat ke 18. Di Minang pobilo datang jaman pancarahan itu, yo?” Parewa membirunguik, kutiko mambaco buku filsafat, kutiko kisah-kisah gadang, kutiko curito-curito mitos Malin Kundang, indak mamerahkan daun talingo lai. Kutiko curito Lareh Simawang indak manggarikkan banak lai. Curito dan mitos lamo indak mamikek, urang-urang mudo lai, kutiko tu tajadi  kondisi postmodern.

Matonyo Bakunang-kunang

TASINDIA den . Tapanca paluah kuniang den. Tabaka jangguik den. Bamimpi siang hari den. Aden suko dalam dua tangah tigo. Papek dilua runcian...